Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu over kanseri ameliyatlarında HIPEC yönteminin sınırlarını açıkladı

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, yumurtalık kanseri tedavisinde başvurulan sıcak kemoterapi uygulamasının her hastada rutin olarak tercih edilmediğini, yöntemin yalnızca doğru zamanda ve uygun hasta grubunda cerrahiyi tamamlayıcı bir nitelik taşıdığını bildirdi.

Tıbbi literatürde over kanseri olarak bilinen yumurtalık kanseri, karın zarına ve karın içindeki organların yüzeylerine yayılım gösterebiliyor. Bu biyolojik yayılım sebebiyle cerrahi müdahalenin çerçevesi yalnızca yumurtalık dokusuyla sınırlı kalmayabiliyor. Uygulanacak tedavi stratejisi belirlenirken hastalığın ne kadar yayıldığı, tümörün biyolojik özellikleri ve hastanın mevcut genel sağlık durumu bir arada değerlendirmeye alınıyor.

Ameliyat esnasında tümör odaklarının temizlenmesi

Cerrahi operasyonlardaki temel gayenin hastanın güvenliğini koruyarak gözle görülebilen tümör odaklarının bütünüyle temizlenmesi olduğunu vurgulayan Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, ameliyat sürecini şu sözlerle aktardı:

“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

Hipertermik intraperitoneal kemoterapi adıyla bilinen HIPEC, ısıtılmış kemoterapi barındıran sıvının ameliyat devam ederken özel bir mekanizma yardımıyla karın boşluğunda belirlenen bir süre boyunca dolaştırılması prensibiyle yapılıyor. Gözle görülen tümörlerin cerrahi müdahaleyle temizlenmesinden sonra başvurulan bu yöntemle, karın bölgesinde barınabilecek gözle seçilemeyen mikroskobik kanser hücrelerine müdahale edilmesi amaçlanıyor. Sıcak kemoterapi sürecinde tercih edilen ilaç türü, uygulanan ısının derecesi ve işlem müddeti tedavi protokolleri doğrultusunda kararlaştırılıyor.

Uygulamaya dair kamuoyundaki yanlış kabullere değinen Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, şu uyarılarda bulundu:

“Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”

Bilimsel araştırmalar ve hasta seçimindeki kriterler

Yöntemin sağladığı faydayı ortaya koyan güçlü bilimsel kanıtlar, cerrahi öncesinde kemoterapi sürecinden geçen ve ardından ameliyat edilen seçilmiş evre III epitelyal yumurtalık kanseri hastalarının verilerine dayanıyor. Bu hasta kümesinde gerçekleştirilen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun vadeli neticeleri, ameliyata sıcak kemoterapinin ilave edilmesinin hastalığın ilerleyişini yavaşlatabildiğini ve sağkalım süresini uzatabildiğini gösteriyor.

Hastalığı ilk defa nükseden, platin bazlı kemoterapiye olumlu yanıt veren ve gözle saptanan tümörlerin bütünüyle temizlenebildiği seçilmiş vakalarda da yaşam müddetine katkı sağlandığını aktaran araştırmalar mevcut. Fakat bu hasta profilinde ciddi yan etki görülme sıklığında artış kaydedildiği için beklenen klinik kazanımın muhtemel risk faktörleriyle birlikte tartılması zorunluluk arz ediyor.

Elde edilen bulguların tüm evrelere ve her tümör yapısına uyarlanamayacağının altını çizen Prof. Dr. Kahramanoğlu, hastanın genel klinik vaziyetinin, böbrek fonksiyonlarının, kemoterapiye verdiği yanıtın ve tasarlanan cerrahinin kapsamının belirleyici rol oynadığını kaydetti. Güncel ASCO kılavuzunda da ameliyatın öncesinde kemoterapi alan, genel durumu ile böbrek değerleri uygun evre III hastalarda bu uygulamanın operasyon esnasında bir alternatif olarak sunulabileceği belirtiliyor.

Kahramanoğlu, değerlendirme adımlarını şu ifadelerle açıkladı:

“Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”

Operasyon öncesi bütüncül tedavi organizasyonu

İleri evre yumurtalık kanserine sahip kimi vakalarda sürece doğrudan ameliyatla başlanırken, kimi hastalarda öncelikle kemoterapi verilmesi tıbben daha doğru bir yaklaşım olabiliyor. Bu yol haritasının jinekolojik onkoloji disiplininin değerlendirmesiyle netleştirilmesi gerekiyor. Geniş kapsamlı cerrahi müdahaleler ise operasyonel deneyimin beraberinde anestezi, lüzum görüldüğünde yoğun bakım, medikal onkoloji ve cerrahi sonrası bakım ekiplerinin koordineli çalışmasını mecburi kılıyor.

Tedaviye yaklaşımın bir bütün olması gerektiğini hatırlatan Prof. Dr. Kahramanoğlu, sözlerini şöyle tamamladı:

“Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”