İmplant cerrahisinde kemik kalitesi ve hacmine göre tedavi yolları

Ağız ve diş sağlığı hizmetleri sunan Ekiz Clinic tarafından paylaşılan bilgilere göre, implant cerrahisinde başarıya ulaşmak için çenedeki kemik yapısının hem mevcut hacmi hem de doku yoğunluğu ayrıntılı biçimde inceleniyor.

Kemik yapısının D1 ve D4 arasındaki derecelendirilmesi

Diş hekimliğindeki yaygın sınıflama, sert dış kortikal tabaka ile iç kısımdaki süngerimsi alanın yapısına dayanarak kemikleri dört gruba ayırır. Derece büyüdükçe kemik dokusu yumuşar ve implantın ilk tutunma kabiliyeti azalır:

• D1: Büyük bölümü yoğun kortikal kemikten meydana gelir, çoğunlukla alt çenenin ön kısmında yer alır.
• D2: Kalın bir kortikal tabaka ile sıkı süngerimsi doku barındırır, alt çene genelinde ve üst çenenin önünde görülür.
• D3: İnce kortikal tabaka ile seyrek süngerimsi boşluklar içerir, sıklıkla üst çenede bulunur.
• D4: Fazlasıyla ince bir kortikal katman ve çok seyrek süngerimsi dokudan oluşur, genel olarak üst çene arka kısmında saptanır.

Listelenen bölgeler genel eğilimi yansıtır, zira aynı çene kemiğinin farklı iki noktasında apayrı yoğunluklar görülebilir. Bu nedenle değerlendirme planlanan her bölge için müstakil yapılır. Tıpta zayıf kemik ifadesi daha çok D3 ve D4 sınıflarını kasteder. Üst çenenin arka tarafı, sinüs boşluğunun aşağı sarkması sebebiyle azalan kemik yüksekliği ile zayıf yoğunluğu bir arada barındırabildiğinden cerrahi açıdan ayrı bir dikkat gerektirir.

Röntgen bulguları ve hekim muayenesinin kapsamı

Üç boyutlu tomografi tetkiki, kemiğin milimetrik genişliğini, dikey yüksekliğini ve çevre anatomik sınırlara olan mesafesini net biçimde gösterir. Üst çenede sinüs tabanına, alt çene arka bölgede ise mandibular sinir kanalına olan açıklık kullanılacak vidanın boyunu doğrudan belirler. Doku yoğunluğuna ilişkin ilk veri bu grafilerden elde edilse de kesin kanaat cerrahın kemik yuvasını hazırlarken frez ucunda hissettiği mekanik dirençle şekillenir.

Diş çekiminin ardından uzun süre geçtiğinde, çiğneme baskısının kalkmasına bağlı olarak bölgedeki kemik zaman içinde erir ve kayıp artar. Bireyin sigara tüketimi, sistemik kan şekeri değerleri, kemik erimesi tedavileri ve geçmiş dişeti hastalıkları da planlama dosyasına girer. Kliniğe başvururken önceki tetkiklerin ve kullanılan ilaçların hekime iletilmesi risk yönetimini kolaylaştırır.

Seyrek dokulu kemiklerde uygulanan cerrahi teknikler

Düşük yoğunluklu vakalarda temel gaye primer stabilite, yani implant vidasının kemiğe yerleştiği ilk anda kıpırdamadan durabilmesidir. Standart yöntemler bu direnci üretmekte yetersiz kaldığında cerrahi protokoller çeşitlendirilir:

• Yuvanın implant çapına kıyasla daha dar açılması ve vidalama sırasında çevredeki kemiğin sıkıştırılması
• Kemiği kesip dışarı almak yerine yuva çeperlerine doğru iterek yoğunlaştıran osseodensifikasyon frezlerinin kullanılması
• Düşük yoğunluklu zeminlerde tutunma kabiliyeti yüksek olan özel gövde ve yiv tasarımına sahip implantların tercih edilmesi
• İmplant üzerine porselen dişin takılacağı protez zamanlamasının dokunun durumuna göre ileri tarihe ötelenmesi

Bu metotların bilimsel dayanakları değişkenlik gösterir. Dar yuva açmanın düşük yoğunluklu kemikte tork gücünü artırdığı sistematik derlemelerde görülse de uzun vadeli klinik takipleri sınırlıdır. Kemik yoğunlaştıran osseodensifikasyon frezlerine dair çalışmalar ilk tutunmayı artırdığını göstermekte, ancak bu araştırmaların çoğunun kısa süreli oluşu ve farklı koşullarda denenmesi nedeniyle hiçbir teknik tek başına mutlak kabul edilmemektedir.

İlk tutunma nihai başarı için tek gösterge değildir. Yuvanın aşırı dar tutulması kemik üzerinde gereksiz stres ve ezilme yaratabilir. Hekim vidalama direncini ölçerek derhal protez yapılıp yapılamayacağına hükmeder. Yeterli direnç alınamadığında implant dişeti altında dikişle kapatılarak osteointegrasyon süresince çiğneme kuvvetinden korunur.

Hacim yetersizliğinde greft ve sinüs lifting çözümleri

Sorun yoğunluk eksikliği değil de kemik boyutlarının yetersizliğiyse cerrahi kemik artırımına veya farklı açılı yerleşimlere başvurulur. Üst çene arkasında sinüs zarı yukarı kaldırılarak tabana kemik tozu konulması işlemi olan sinüs lifting sayesinde dikey kemik kazanılır. Kemiğin sırt genişliği yetersiz kaldığında ise kemik grefti uygulamalarıyla alan kalınlaştırılır. Tam dişsizlik durumlarında mevcut kemikten açılı implantlarla yararlanmak da mümkündür.

Kemikle vidanın hücresel düzeyde kaynaşması sabır isteyen biyolojik bir süreçtir. Kemik artırımı yapıldığında iyileşme takvimi uzayabilir. Greftleme ile implant aynı gün yapılabileceği gibi kimi durumlarda kemiğin olgunlaşması için aylar sonra implant aşamasına geçilebilir. İyileşme periyodunda sigaranın bırakılması ve ağız hijyenine özen gösterilmesi başarının temel anahtarıdır.

Hekimle görüşürken kemiğin sorununun hacim mi yoksa yoğunluk mu olduğu, ek bir greft gerekip gerekmediği ve iyileşme adımları sorulabilir. Tomografi kesitlerinin birlikte incelenmesi yapılacak cerrahi hamleleri netleştirir. Tedaviye dair nihai protokol hekimin detaylı muayenesiyle kararlaştırılır.