Giresun’dan dünyaya yayılan çarpıcı bir bilimsel keşif: Çölyak hastalığının beyin yapısında yol açtığı nadir bir deformasyon ilk kez tespit edildi. Bu durum, erken tanının hayati önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Giresun’dan yükselen bilimsel bir başarı hikayesi, çölyak hastalığına dair bildiğimiz her şeyi yeniden sorgulatıyor. Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Ana Bilim Dalı’ndan gelen son bulgular, bu sinsi hastalığın sadece bağırsakları değil, beyin yapısını dahi etkileyebileceğini gözler önüne serdi.
Gastroenteroloji ABD Başkanı Prof. Dr. Ahmet Cumhur Dülger ve ekibinin titiz çalışmaları, tıp dünyasında geniş yankı uyandırdı. Prof. Dr. Dülger, “Çölyak hastalığının yol açtığı, beyin sapındaki kemik dokunun erimesi ve beynin omurilik kanalına doğru yer değiştirmesiyle oluşan Arnold-Chiari malformasyonunu, dünyada ilk kez Giresun’da tespit ettik,” ifadeleriyle bu olağanüstü keşfi duyurdu. Bu eşsiz vaka, Uluslararası Beyin Cerrahisi Dergisi’nde yayımlanarak dünya literatürüne ‘ilk’ olarak geçti. Bu, hem Giresun hem de Türkiye için büyük bir bilimsel gurur kaynağı!
Prof. Dr. Dülger, dikkat çekici bir noktaya daha parmak bastı: Doğu Karadeniz Bölgesi’nde çölyak görülme sıklığının, Türkiye ortalamasının hayli üzerinde olması. Bu durumun, bölgenin tarihsel beslenme alışkanlıklarıyla yakından ilintili olduğunu belirten Dülger, yüzyıl öncesine kadar mısır ağırlıklı beslenmenin yaygın olduğunu, buğday ekmeğine geçişle birlikte çölyak vakalarında belirgin bir artış yaşandığını açıkladı. Bu durum, adeta bölgeye özgü bir ‘mısırdan buğdaya geçiş fenomeni’ olarak nitelendiriliyor. Aynı zamanda, ülseratif kolit ve Crohn gibi inflamatuar bağırsak hastalıklarının da Karadeniz’de Anadolu’nun diğer bölgelerine kıyasla çok daha fazla görüldüğünün altı çizildi.
Çölyak hastalarının en büyük çıkmazlarından biri olan beslenme konusuna da değinen Prof. Dr. Dülger, bu ihtiyaca yönelik önemli bir adım attıklarını belirtti. “İnflamatuar Bağırsak Hastalıklarında Beslenme” adını taşıyan kapsamlı bir kitapçık hazırlandı. Giresun İl Sağlık Müdürlüğü’nün katkılarıyla Türkiye genelindeki hastanelere ulaştırılması planlanan bu rehber, hastaların bilimsel ve pratik bilgilerle doğru beslenmelerine ışık tutacak.
Prof. Dr. Dülger, çölyak hastalığının sadece mide-bağırsak sistemiyle sınırlı kalmadığının, aksine boy kısalığı, nedeni belirsiz kansızlık, D vitamini eksikliği ve erken yaşta kemik erimesi gibi pek çok ciddi soruna yol açabileceğinin altını çizdi. Tedavinin temelinin glutensiz diyet olduğunu vurgulayan Dülger, ancak bunun için erken tanının hayati önem taşıdığını belirtti. Çocukluk çağında yapılacak taramalarla, çocukların 10-12 santimetreye kadar daha fazla uzayabileceği müjdesini veren Dülger, buğdayın anavatanı Anadolu’nun, bir anlamda çölyak hastalığının da beşiği olduğunu dile getirdi. Son olarak, Türkiye’de, hatta dünya çapında ses getirecek bir Çölyak Enstitüsü‘nün kurulması arzusunu da ifade etti. Bu tür bir enstitü, hem tanı hem de tedavi süreçlerinde çığır açabilir ve milyonlarca insanın yaşam kalitesini artırabilir.
