TÜBA Başkanı Şeker, COP31’de İklim ve Sağlıkta Bilim Akademilerinin Rolünü Anlattı

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da düzenlenen “İklime Dirençli Sağlık Sistemleri İçin Bilim ve Liderlik” başlıklı uluslararası etkinlikte konuşan TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, bilimsel akademilerin iklim-sağlık politikalarında bağımsız danışmanlık, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi uluslararası iş birlikleri yoluyla etkin rol üstlenmesi gerektiğini savundu.

Mavi Alan Türkiye Pavilyonu’nda 9 Kasım 2026’da gerçekleşen oturumun moderatörlüğünü ABD Ulusal Tıp Akademisi Başkanı Dr. Victor J. Dzau yaptı. Panelde Brezilya Sağlık Bakanlığı’ndan Dr. Agnes Soares da Silva, Dünya Sağlık Örgütü’nden Dr. Maria Neira ve Endonezya Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Daniel Murdiyarso da konuşmacı olarak yer aldı.

Sağlık Krizinin Boyutu

Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini, gıda ve su güvenliğini tehdit ettiğini ve bazı bulaşıcı hastalıkların yayılmasını artırdığını belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2000-2019 yılları arasında her yıl yaklaşık 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandı. Şeker, çözüm için “Tek Sağlık” yaklaşımının benimsenmesi ve bu yaklaşımın bakanlıkları, yerel yönetimleri, üniversiteleri ve bilim akademilerini kapsayan bir yönetişim modeline dönüşmesi gerektiğini ifade etti.

Bilim ve Politika Arasında Köprü

Şeker, bağımsız bilimsel danışmanlığın politika süreçlerine daha fazla dahil edilmesi, önleyici sağlık hizmetlerinin ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi ve eşitlikçi uluslararası iş birliğinin önemini vurguladı. Bu bağlamda TÜBA’nın 2020 yılında yayımlanan “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan “COP31 Eylem Gündemi Hedefleri: Sentez Raporu”nu örnek gösterdi. Şeker, Türkiye’de TÜBA, TÜBİTAK ve TÜSEB’in birbirini tamamlayan rollerine de dikkat çekti.

Üç Somut Öneri

Moderatörün sorusu üzerine Şeker, sağlık, tarım ve çevre bakanlıklarını bir araya getiren “Tek Sağlık” konseylerinin kurulmasını, ülkelerin kendi koşullarını yansıtan bölgesel veri ve araştırma kapasitesinin geliştirilmesini ve düşük ve orta gelirli ülke araştırmacılarının uluslararası projelerde eşit ortak olarak yer almasını önerdi. Yanıtını, “Kısacası: konseyler kurun, veri üretin, insanlara yatırım yapın. Akademiler, bu üç adımın hepsinde köprü görevi görebilir.” sözleriyle tamamladı.

Ölçü: Korunan Hayatlar

Şeker, artık sorunu fark etme aşamasından ölçülebilir sonuçlar üretme aşamasına geçilmesi gerektiğini belirtti. Akademilerin görevinin yalnızca rapor hazırlamak olmadığını, hükümetlerin önceliklerini belirlemesine ve politikalarının etkisini izlemesine yardımcı olmak olduğunu ifade etti. Çalışmaların başarısının üretilen strateji sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle ölçülmesi gerektiğini söyledi.