COP31’de Biyoalgılayıcılar: Gıda ve Su Güvenliğine Yeni Bakış

COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğini korumaya yönelik biyoalgılayıcı teknolojilerini anlattı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın düzenlediği oturumda, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, su kalitesi ve insan sağlığı üzerindeki etkileri ele alındı.

İklim Değişikliğinin Gıda ve Su Üzerindeki Etkileri

Prof. Dr. Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerindeki değişimlerin tarımsal üretimi, su kalitesini ve gıda ile su kaynaklı risklere maruziyeti doğrudan etkilediğini belirtti. Sunumda, bu risklerin erken tespiti için biyosensör sistemlerinin üstlenebileceği rol değerlendirildi.

Biyoalgılayıcılar Nasıl Çalışıyor?

Aptamer, antikor veya enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddelerle etkileşimini ölçülebilir sinyallere dönüştüren sistemlerin; mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarının tespitinde kullanılabildiği aktarıldı. Gıda güvenliği kapsamında zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere yönelik güncel araştırmalar ve uygulama örnekleri paylaşıldı.

Su Güvenliğinde Sensör Uygulamaları

Su güvenliği başlığında ağır metal iyonları ve ilaç kalıntılarının belirlenmesine yönelik sensör yaklaşımları ile mikrobiyal kirliliğin izlenmesinde kullanılan ticari sistemler ele alındı. Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm teknolojilerinin, tehlikelerin laboratuvar dışında da hızlıca taranmasına imkân verebileceği vurgulandı.

Prof. Dr. Gürsan, sahada güvenilir sonuç alınması için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının, biyoalgılayıcıların güvenilirliğinin ortaya konulmasında belirleyici olduğunu ifade etti.

Programda Diğer Kurumların Katkısı

Oturum kapsamında tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliği ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla değerlendirildi. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de programda sunum yaptı.