AB Dijital Adillik Yasası Sosyal Medya Şirketlerinin Lobi Faaliyetleriyle Karşılaştı
AB'nin Dijital Adillik Yasası'na karşı Google, Meta ve TikTok gibi sosyal medya devlerinin lobi faaliyetleri dikkat çekiyor. Tüketiciler ise yasayı destekliyor.

Brüksel merkezli Corporate Europe Observatory’nin raporuna göre, Google, Meta, TikTok ve Snapchat gibi büyük sosyal medya şirketleri, Avrupa Birliği Komisyonu’nun bu yılın son çeyreğinde duyurmayı planladığı Dijital Adillik Yasası (DFA) tasarısına karşı yoğun lobi faaliyetleri yürütüyor. Şirketler, kullanıcı bağımlılığını hedefleyen algoritmik özelliklere kısıtlama getirmeyi amaçlayan bu yeni düzenlemenin kendi iş modellerini ve ekonomik çıkarlarını olumsuz etkileyeceğini savunuyor. AB Komisyonu, DFA ile Facebook, Instagram ve TikTok gibi platformlardaki sonsuz kaydırma ve anlık bildirim gibi bağımlılık yapıcı algoritmaları engellemeyi hedefliyor.
AB Komisyonu’nun 2026 çalışma programında “demokrasinin korunması ve değerlerin savunulması” hedefiyle duyurulacak DFA, bağımlılık yapıcı özellikler için kullanıcılara tercih hakkı sunmayı öngörüyor. Bu kapsamda, sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi unsurlara karşı önlemler alınması planlanıyor.
AB Komisyonu’nun kamuoyu görüşlerini topladığı süreçte, 3 bin 300’den fazla tüketici DFA’ya destek verdi. Tüketicilerin yüzde 70’i sosyal medya şirketlerinin bağımlılık oluşturan algoritmalarından endişe duyduğunu belirtti. Destek verenlerin yüzde 78’i bu algoritmaların 18 yaş altı kullanıcılar için kapatılmasını, yüzde 58’i ise tüm kullanıcılar için devre dışı bırakılmasını talep etti.
Teknoloji Devlerinin Lobi Faaliyetleri Hız Kazandı
Corporate Europe Observatory raporuna göre, teknoloji şirketleri DFA’nın duyurulmasının hemen ardından AB Komisyonu yetkilileriyle bir araya gelerek lobi faaliyetleri yürüttü. Google temsilcileri, Haziran 2025’te AB Komisyonu’nun Demokrasi, Adalet ve Hukukun Üstünlüğünden Sorumlu Üyesi Michael McGrath ile görüşerek hedefli reklamcılığın ekonomik değerini vurguladı. Snapchat ve TikTok temsilcileri ise bağımlılık yapan algoritmalarla mücadelenin mevcut AB yasaları tarafından zaten kapsandığını savundu.
Snapchat temsilcileri, “aşırı mevzuat yükünün AB’nin teknolojik inovasyonlarda geride kalmasının temel nedenlerinden biri” olduğunu belirtti. Meta temsilcileri de Nisan 2025’teki görüşmelerinde, şirketlerinin platformları için yaşa uygun düzenlemelere sahip olduğunu ifade etti.
Mevcut Yasaların Yeterliliği Tartışması
Spotify, Trivago ve Booking gibi şirketleri temsil eden Avrupa Teknoloji İttifakı (EUTA), AB’nin mevcut Dijital Pazarlar Yasası (DMA) ve Dijital Hizmetler Yasası (DSA) gibi yasalarının bağımlılıkla mücadeleyi ele aldığını savundu. EUTA, DFA planlanırken bu yasaların varlığının yeterince dikkate alınmadığını ileri sürdü. Meta ve TikTok’un da üyesi olduğu DigitalEurope ticaret birliği ise, mevcut dijital yasalardaki sorunların “yasalardaki boşluklardan değil, düzenlemelerin tutarsız ve yetersiz uygulanmasından kaynaklandığını” belirtti.
DigitalEurope ve EUTA, yeni yasa planının Komisyon’un teknoloji alanında rekabetçiliği artırma ve kuralları basitleştirme hedefleriyle çeliştiğini kaydetti.
Corporate Europe Observatory araştırma koordinatörü Olivier Hoedeman, AA muhabirine yaptığı açıklamada, insanları sosyal medya uygulamalarında tutmanın büyük teknoloji şirketlerinin iş modelinin parçası olduğunu vurguladı. Hoedeman, şirketlerin bu nedenle bağımlılık oluşturan özellikleri sürekli olarak güçlendirmeye çalıştığını belirtti. Hoedeman, “Hem Avrupa hem de ABD’li büyük teknoloji şirketleri, DFA’nın ilk duyurulmasından bu yana, bağımlılık yapıcı özelliklere getirilen kısıtlamaların kar ve güçlerini zedeleyeceği gerekçesiyle, bu tür önlemlerin getirilmesini engellemek için agresif bir şekilde lobi faaliyetlerinde bulunuyor” ifadesini kullandı.
Hoedeman, bağımlılık oluşturan tasarıma karşı adım atmamanın demokrasi için ciddi tehdit oluşturacağını savundu. “Sosyal medyanın bağımlılık yaratan manipülatif tasarımı, daha aşırı içeriklere olan talebin ve Avrupa genelinde aşırı sağcı, anti-demokratik siyasi güçlere olan desteğin artmasında önemli bir faktördür” değerlendirmesini yaptı.
Hoedeman, büyük teknoloji şirketlerinin 18 yaş üstü herkes için sosyal medya bağımlılığını derinleştirmeye devam etmesine izin vermenin, ABD teknoloji devlerinin ekonomik ve siyasi gücünü artıracağını ve toplumsal bağımlılığı pekiştireceğini belirtti.





