Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Davos’ta verdiği mülakatta Gazze’den Suriye’ye, İran’dan AB’ye kadar birçok konuda önemli mesajlar verdi. Özellikle eski ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail üzerindeki potansiyel etkisine dikkat çekerken, AB’nin Türkiye’ye yönelik “kimlik siyaseti” duruşunu eleştirdi ve bölgesel dinamiklerdeki yeni süreci değerlendirdi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Davos’ta gerçekleştirilen Dünya Ekonomik Forumu’nun “On the Record” programında Hadley Gamble’a verdiği çarpıcı mülakatla gündeme oturdu. Fidan, Gazze’den Suriye’ye, İran’dan Türkiye-AB ilişkilerine kadar uzanan geniş bir yelpazede, bölgesel ve küresel dengelere dair ezber bozan analizler sundu. Özellikle eski ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail üzerindeki potansiyel etkisine dair sözleri dikkat çekti.
Bakan Fidan, Gazze’deki duruma yönelik dışarıdan yeterli yatırımın gelmediğine işaret ederek, çoğu maddi desteğin devletler üzerinden ilerlediğini belirtti. Türkiye’nin bölgeye olası asker gönderme ihtimaline ilişkin soruya ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Gazze Barış Planı’na her türlü katkıya hazır olduklarını söylediğini hatırlattı.
Fidan’ın mülakatındaki en çarpıcı noktalardan biri, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze’deki çatışmaları durdurma potansiyeline olan inancıydı. Fidan, “Türkiye, İsrail üzerinde gerçek anlamda baskı kurabilecek tek kişinin ABD Başkanı Trump olduğuna inanıyor” dedi. Trump’ın farklı lobilerin hedeflerinden bağımsız hareket etme kapasitesine sahip olduğunu düşündüğünü vurgulayan Bakan Fidan, “Eğer isterse, İsrail üzerinde baskı kurma ve İsrail’in yanlış davranışlarını durdurma kapasitesine sahip” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, küresel arenada yankı uyandıracak nitelikteydi.
Türkiye’nin Barış Kurulu’nun aktif bir parçası olduğunu ve Gazze’ye yönelik ciddi insani yardım faaliyetleri yürüttüğünü anımsatan Fidan, ülkesinin Gazze’deki Uluslararası İstikrar Gücü’nün bir parçası olmaya da hazır olduğu mesajını verdi. Ancak bu durumun daha geniş bir uluslararası uzlaşıya bağlı olduğunun altını çizdi.
Bakan Fidan, Suriye’den İran’a, Arap ülkeleri arasındaki ilişkilere ve ABD’nin bölgesel politikalarına kadar geniş bir coğrafyada yaşanan dönüşümleri değerlendirdi.
Suriye’deki son gelişmeleri “umut verici” olarak nitelendiren Fidan, 8 Aralık 2024’te devrilen Beşşar Esed rejimi sonrası bölge ülkelerinin ve uluslararası toplumun hızlıca bir araya geldiğini belirtti. Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’ya iletilen “komşu ülkelere tehdit oluşturmamak, terör örgütleriyle işbirliği yapmamak, azınlıklara zulmetmemek ve ülkenin toprak bütünlüğünü korumak” gibi temel önceliklerin kabul edildiğini aktaran Fidan, Şara’nın çalışmalarından memnuniyet duyulduğunu ifade etti.
İran’ın bölgesel istikrar için önemine vurgu yapan Fidan, Tahran’daki gelişmelerin Türkiye’yi de yakından ilgilendirdiğini dile getirdi. İran’a yönelik olası “kinetik müdahale” ihtimalinin çözüm olmadığını belirten Bakan, ABD’ye “bunu yapmamalarını tavsiye ederim” çağrısında bulundu. Yaptırımların İran ekonomisine büyük zarar verdiğini ve gösterilerin bununla bağlantılı olduğunu hatırlatan Fidan, sorunların güç kullanmak yerine diyalogla çözülmesi gerektiğinin altını çizdi. İran’ın müzakereye hazır olduğunu ancak doğru yöntemin bulunması gerektiğini ekledi.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasındaki “huzursuzluğa” değinen Fidan, Türkiye olarak iki değerli dostun yeniden bir araya geleceğine inandıklarını ifade etti. BAE’nin Suudi Arabistan’ın ulusal güvenlik hassasiyetleri konusunda daha yapıcı bir yaklaşım sergilemesinin olumlu bir işaret olduğunu ve daha fazla diyalog ve iletişime ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
Bakan Fidan, eski ABD Başkanı Obama döneminde terör örgütü PKK/YPG ile DEAŞ’a karşı işbirliği yapma planının “iyi bir plan olmadığını” vurguladı. Bu geçici çözümün 10 yıldan fazla sürdüğünü ve “Sayın Trump’ın ABD sistemi adına gerçekten büyük bir düzeltme yaptığını” söyledi. Fidan, NATO müttefiki bir ülkenin, başka bir NATO ülkesine düşman terör örgütünü desteklememesinin önemini hatırlatarak, bu hatadan dönülmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliği sürecine dair karamsar bir tablo çizen Fidan, AB’nin Türkiye’ye karşı “kimlik siyaseti zihniyetini koruduğu sürece” üyeliğin asla gerçekleşmeyeceğini savundu. AB’nin uluslarüstü olmayı başardığını ancak “medeniyetlerüstü” bir kurum olmayı başaramadığını belirten Bakan, mesele Türkiye olunca kimlik siyasetinin ön plana çıktığını ifade etti. Fransa eski Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’nin Hristiyan kimliğini öne sürerek Türkiye’yi AB içinde görmek istemediği söylemlerini hatırlatan Fidan, “Eğer Avrupa Birliği’nin bir parçası olsaydık, Brexit yaşanmazdı ve genel olarak Avrupa çok daha dirençli olurdu” diyerek çarpıcı bir iddiada bulundu.
Fidan, Türkiye’nin AB üyeliğinin İngiltere’nin Brexit kararını engelleyebileceğini ve Avrupa’nın daha güçlü bir güvenlik mimarisine sahip olabileceğini belirtti. ABD korumasının azalmasıyla AB’nin kendi güvenlik arayışına girdiğini ifade eden Fidan, “İngiltere ve Türkiye AB üyesi olsaydı, kendi ağırlık merkezimizi yaratmış olurduk” diyerek stratejik bir vizyon ortaya koydu. Süper güçlerin çıkarlarıyla Türkiye’nin çıkarlarının her zaman örtüşmeyebileceğine dikkat çeken Bakan, bir araya gelinseydi pek çok sorunun önüne geçilebileceğini ekledi.
Türkiye ve AB arasındaki ticaret hacminin 230 milyar dolar gibi devasa bir seviyede olduğunu belirten Fidan, iki taraf arasında ticaret açığının olmadığını ve kazancın yarı yarıya olduğunu söyledi. Ancak “güvenliğin de aynı olup olmayacağı” sorusuna şu an için net bir cevap verilemeyeceğini ekledi.
Fidan, mülakatını, Rusya-Ukrayna savaşına dair iyimser bir notla bitirdiğini de aktardı. Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile bu konuda konuştuğunu belirterek, savaş konusunda bir anlaşmaya varılmaya artık daha yakın olunduğunu vurguladı. Bakan Fidan, Trump’ın son konuşmalarına atıfla, “birçok insanın dün gece rahat bir uyku çektiğini” de ekledi.
