Avusturya Dışişleri Bakanı, AB’li mevkidaşlarıyla yaptığı görüşmelerin ardından Grönland’a verdikleri desteği yineledi. Bakan, Arktik güvenliği konusunda artan Avrupa sorumluluğuna karşın ABD’nin gümrük vergisi tehditlerinin anlamsızlığını vurguladı ve gerilimin düşürülmesi çağrısı yaptı.
Kutup Dairesi’nin buzlarla kaplı toprakları, son dönemde jeopolitik satranç tahtasının en hararetli karelerinden biri haline geldi. Özellikle Grönland‘ın kaderi üzerine dönen tartışmalar, Avrupa’yı da yakından ilgilendiriyor. Bu bağlamda, Avusturya Dışişleri Bakanı Meinl-Reisinger’den dikkat çekici açıklamalar geldi.
Bakan Meinl-Reisinger, Brüksel’de Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ve diğer AB dışişleri bakanlarıyla bir araya gelerek verimli görüşmeler gerçekleştirdiğini duyurdu. Bu görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, Danimarka ve Grönland’ı sarsılmaz bir biçimde desteklemeye devam ettiklerini özellikle vurguladı. Özellikle ABD ile sürdürülen üst düzey diyalogda bu desteğin kritik önem taşıdığını belirtti.
Meinl-Reisinger, Avrupa ülkelerinin Arktik’in güvenliği konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmeye hazır olduğunu net bir şekilde ortaya koyduğu bir dönemde, Amerika Birleşik Devletleri’nden gelen gümrük vergisi tehditlerinin anlaşılmaz bir paradoks yarattığını dile getirdi. “Böylesi stratejik bir coğrafyada iş birliği ve diyalog beklenirken, neden gerilimi artıran adımlar atılıyor, anlamakta zorlanıyoruz,” ifadelerini kullandı.
Avrupa’nın daima yapıcı çözümlerden yana olduğunu, gerilimin tırmanmasını engellemeyi ve diyaloğu merkeze almayı şiar edindiğini belirten Meinl-Reisinger, aynı zamanda kıtanın çıkarlarını savunmaktan da asla imtina etmeyeceklerinin altını çizdi. “Masada her zaman yapıcı bir partner olmaya hazırız, ancak sınırlarımızın ihlal edilmesine de göz yummayız,” şeklinde konuştu.
Grönland etrafındaki bu son gerilimin kökleri, önceki ABD Başkanı Donald Trump’ın attığı “satın alma” fikrine dayanıyor. Trump, ülkesinin ulusal güvenlik gerekçesiyle Grönland’a ihtiyaç duyduğunu ve bunun “inşa edilen Altın Kubbe için hayati bir parça” olduğunu savunmuştu. Bu açıklama, o dönemde uluslararası ilişkilerde büyük bir şaşkınlık yaratmıştı.
Washington’da ABD, Danimarka ve Grönland dışişleri bakanları arasında yapılan görüşmeler, temel anlaşmazlıkları çözmekte yetersiz kalmıştı. ABD’nin Grönland’ı ‘ele geçirme’ arzusunun açıkça görüldüğü, ancak Danimarka Krallığı’na bağlı özerk bölge Grönland’ın, egemenliğinin devredilmesini içeren bu yaklaşımları kesin bir dille reddettiği biliniyor.
Danimarka, bu gelişmeler üzerine müttefikleriyle birlikte bölgedeki askeri iş birliğini artırma çağrısı yapmıştı. Avrupa ülkeleri de bu çağrıya kulak vererek, Grönland’a küçük askeri birlikler ve subaylar gönderme kararı almıştı. Bu durum, Arktik’teki stratejik rekabeti farklı bir boyuta taşımıştı.
Grönland tartışmalarının dünya barışını tehdit ettiğini savunan Trump, ABD’nin Grönland’ı almasına karşı çıkan Avrupa ülkelerine gümrük vergisi getireceğini açıklamıştı. Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Finlandiya’yı kapsayan bu tehdit, diplomatik koridorlarda soğuk rüzgarlar estirmişti.
Trump’ın açıklamasına göre, bu sekiz Avrupa ülkesi için 1 Şubat’tan itibaren %10 gümrük vergisi uygulanacak, 1 Haziran’dan sonra ise oran %25’e çıkarılacaktı. Bu vergi oranının, Grönland’ın tamamen ve eksiksiz olarak satın alınmasına ilişkin bir anlaşmaya varılana kadar geçerli kalacağı bildirilmişti. Ancak bu sert tutum, Avrupa’dan beklenen tepkiyi de beraberinde getirdi.
