Garry Landreth ‘Kuşlar uçar, balıklar yüzer, çocuklar oyun oynar’ sözüyle çocuğun dilinin oyun olduğunu çok güzel bir şekilde özetlemiştir. Oyun, çocuğun Dünya’yı algılamasını, yaşantılarını deneyimsel olarak karşı tarafa aktarmasını sağlayan…
Garry Landreth ‘Kuşlar uçar, balıklar yüzer, çocuklar oyun oynar’ sözüyle çocuğun dilinin oyun olduğunu çok güzel bir şekilde özetlemiştir. Oyun, çocuğun Dünya’yı algılamasını, yaşantılarını deneyimsel olarak karşı tarafa aktarmasını sağlayan bir iletişim aracıdır. Oyun sağlıklı bir çocukluk döneminin oalmazsa olmazıdır ve bununla beraber çocuğu bedensel, duygusal, sosyal, fiziksel alanlarda geliştirir. Çocuklar oyun yoluyla duygu ve düşüncelerinde kontrol becerisi kazanmaya başlarlar. Oyun oynayan çocukların beyinlerine daha fazla uyarıcı sinyal gittiği için zihinsel gelişimi de olumlu etkilenir.
Ebeveynlerle oynanan oyunlar kaliteli bir zaman sunarken aynı zamanda duygusal bağlarının da gelişimine katkı sunar.
Bazı çocuklar sözel yollarla duygularını ifade ederken bazı çocuklar için bir araç kullanmak gerekebilir.
Klinik Psikolog Zeynep Yalın;
Birlikte oyun oynamak çocuğun ebeveyniyle kurduğu bir iletişim aracı haline gelirken öte yandan çocuğun duygularını aktarmasına da alan açmaktadır. Ayrıca bazı oyunlar çocukların; dikkat ve problem çözme becerilerini artırmaktadır. Çocuk nesneler arasında bağlantı kurarak neden-sonuç bağlamını deneyimsel olarak edinmiş olurlar diyor.
Anlaşılamayan duygular birtakım güçlük alanlarına neden olabilmektedir. Çocuğu dinlemek, duygularını anlamak, yaşantılarına dahil olmak özgüven gelişimini destekleyecektir.
Çocukların evde ya da sosyal çevrede yaşadığı güçlük alanları olabilir. Bu güçlük alanlarına; sosyal ortamlarda yaşanan güçlükler, iletişimde yaşanan zorluklar, kardeş kıskançlığı, sınırlara ve kurallara uyamama, duygusal güçlükler örnek olarak gösterilebilir. Bu alanlarda zorluk yaşayan çocuklar için ebeveynleri bir süre gözlem yaparak davranışların başlangıcı ve yoğunluğunu değerlendirip destek almayı planlayabilirler. Bu kapsamda Klinik Psikolog Zeynep Yalın, ebeveyn ve varsa okul iş birliği içerisinde ilerlemektedir.
Oyun terapisi; özel seçilmiş oyuncaklarla birlikte çocuğun duygularını düzenlemesine ve problemlerini çözmesine destek olur.
Teknolojinin hayatımızın büyük bir kısmını kolaylaştırdığı yadsınamaz bir gerçektir. Ev işlerinde, ofiste, okulda, hastanede, günlük rutinlerimizde teknolojiden faydalanırız. Çağın gereği olan teknolojiden uzak kalmış çocukluk ve ergenlik dönemi pek mümkün değildir fakat aşırı kullanımının gelişimsel, sosyal, psikolojik, zihinsel, ve fiziksel açıdan sakıncaları bulunmaktadır. Peki bu kullanım bizim kontrolümüzden çıkarsa biz mi teknolojiden faydalanmış oluruz yoksa durum tersine mi döner?
Günümüzde çocuklar gözlerini dünyaya açar açmaz telefon kameralarıyla karşılaşıyorlar. İlk gülücükleri, ilk kelimeleri, ilk adımları ve daha birçok anları ebeveynleri tarafından kaydediliyor, paylaşılıyor. Böyle bir ortamda çocukların teknolojiden uzak durmasını bekleyemeyiz fakat verimli kullanmaları için adım atabiliriz. Burada kontrol ve denetimini sağlamak ebeveynlerin elindedir. Ebeveynler, teknolojinin doğru kullanımı konusunda çocuklarına rehber olmalıdır. Dijital ebeveynlik rolleri sizlere bu süreçte yol gösterecektir.
Adım Adım Dijital Ebeveynlik
1. adım dijital ebeveyn; çocukları teknolojiden tamamen uzaklaştırmak yerine teknolojinin verimli kullanılması için çocuğuna yol gösteren, olası risk etmenlerine karşı bilinçli hareket eden bir yaklaşımdır. Bu süreçte ilk olarak farkındalık kazanmak gelir. Günümüzde çocukların büyük bir kısmının teknoloji konusunda ebeveynlerinden daha fazla bilgi sahibi olduğunu görmekteyiz. Eğer doğru rol model olmak istiyorsak bizler de okuyarak, inceleyerek teknoloji hakkında bir farkındalık kazanmalıyız. Zira konu hakkında bilgisi olmayan bir ebeveynin çocuğuna doğru yolu göstermesi pek de mümkün olmayacaktır. Farkındalık kısmını tamamladık gelelim ikinci adıma…
2. adım kontrol adımıdır. Farkındalık kazanmış anne babalar teknolojinin olası risklerinden çocuklarını korumak adına süreci kontrol altına tutmalıdır. Öncelikle çocuğun yaş düzeyine uygun olarak ekran süresi çocuk ile beraber belirlenmelidir. Çocuklar sınırlar ve kurallar konusunda söz hakkı elde ettiklerinde uyma davranışları artar. Süre kavramında dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da süre bitmeden 5-10 dakika önce sürenin bitmesine az kaldığının çocuğa uygun bir dille hatırlatılmasıdır. Teknolojik cihaz aniden çocuğun elinden alınırsa ağlama krizleri ve öfke nöbetlerine sebep olabilir. Bunu önlemek adına kurallar ve sınırlar çocukla beraber belirlenir ve minik hatırlatmalar yapılır. Bir diğer konu zararlı içeriklerdir. Zararlı içeriklere kolayca erişebilecekleri uygulamalar için filtreler kullanılmalıdır.
Mahremiyet konusunda ise ebeveynler sosyal medyada çocuklarının mahremiyetini koruyarak onlara rol model olmalıdır. Sosyal medya üzerinden paylaşılan fotoğraf ve içeriklerin kötü amaçlı kişiler tarafından kullanılabileceği hakkında çocukların bilgilendirilmesi ebeveynlerin sorumluluğundadır.
Klinik Psikolog Zeynep Yalın; Çocuklara bilgi verilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır.
Bu hususlar;
3. adım yeniliklere açık olmaktır. Gelişen imkanların ve teknolojinin gündemini takip etmeniz gerekmektedir.
4. etik ilkelere uyum göstermektir. Bunu sağlamak adına gizlilik, doğruluk, fikri mülkiyet, erişim koşullarına uyum sağlayın. Fikri Mülkiyete saygılı olun ve edindiğiniz bilginin güvenilirliğini araştırın. Ardından eriştiğiniz bu bilginin hak sahiplerinin istediğine uygun bir şekilde hareket edin.
Evet dijital ebeveynlik rolleri bu şekilde sıralanmaktadır. Sizler de bu adımlara uyum sağlayarak süreci sağlıklı bir şekilde yönetebilirsiniz.
