Türk şirketi Qubitrium, SpaceX ile uzaya gönderdiği QubitCore teknolojisiyle Starlink benzeri bir kuantum interneti kurmayı hedefliyor. Minyatürize kuantum modülleriyle dikkat çeken şirket, savunma ve telekomünikasyon sektörleriyle de işbirliği yapıyor.
Türk şirketi Qubitrium, SpaceX’in Transporter-16 göreviyle uzaya gönderdiği QubitCore teknolojisiyle kuantum internetini hayata geçirmeyi hedefliyor. Şirket kurucusu Dr. Kadir Durak, projelerinin Starlink’in kuantum versiyonu olduğunu belirtti.
QubitCore, uzay tabanlı kuantum iletişim görevleri için tasarlanmış, küp uydu uyumlu bir kuantum anahtar dağıtım sistemidir. Kırılması zor, hızlı ve güvenli bir iletişim altyapısı kurmayı amaçlayan teknoloji, İstanbul merkezli Qubitrium tarafından geliştirildi.
Dr. Kadir Durak, kuantum alanındaki çalışmalarının 2008’e dayandığını ve şirketin 2020’de kurulduğunu açıkladı. Genç ve dinamik bir ekip tarafından yönetilen şirket, Hollanda’da da bir şubeye sahip.
Qubitrium, kuantum algılama, haberleşme ve dağıtılmış kuantum hesaplama alanlarında ürünler geliştiriyor. Uzayda çalışan bir ürünün ticari olarak sunulabilmesi için uzay geçmişinin önemine dikkat çeken Durak, teknolojilerini uzaya göndererek gerekli referansı oluşturduklarını söyledi.
Bir sonraki aşamada kuantum internet ile algılama, haberleşme ve dağıtılmış kuantum hesaplama alanlarında bütünleşik bir yapı kurmayı hedeflediklerini belirten Durak, bunun için uzayda bir dolanıklık kaynağına ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. Şirket, uzayda dolanıklık kaynaklarını çalıştırarak dünyaya fotonlar iletmeyi amaçlıyor.
Durak, küresel kuantum interneti kurmanın yolunun küp uydu teknolojisini kullanmaktan geçtiğini vurgulayarak, Starlink projesinin kuantum versiyonunu yapmaya çalıştıklarını dile getirdi. Kuantum internetin kurulabilmesi için gerekli teknolojileri geliştirip ticarileştirdiklerini belirtti.
Yakın zamanda uzay tabanlı kuantum bellek geliştirmeye başladıklarını ve bunu da bir fırlatmayla taçlandırmak istediklerini söyleyen Durak, AR-GE sürecinin sonunda QubitCore gibi ticari bir ürün haline getirmeyi hedeflediklerini ekledi.
Hollanda’nın Devlet Araştırma Enstitüsü ile işbirliği yapan Qubitrium, araştırma enstitülerinin kuantum teknolojilerini satın alarak kendi görev yüklerini fırlatmalarına olanak tanıyor. Şirket, kendisini sürekli uydu fırlatan bir firma yerine, uydu fırlattıran ve kuantum modülleri sağlayan bir firma olarak konumlandırıyor.
Geçen ay uzaya fırlatılan QubitCore’un 30 farklı alt modülden oluştuğunu belirten Durak, modül içindeki tek foton detektörlerinin boyutunu başparmak boyutlarına indirdiklerini açıkladı. Minyatürize edilmiş ve modüler yapıdaki bu modüller uzaya gönderilerek test ediliyor.
Durak, maliyet etkin fırlatmaların kuantum internetin gerçekleşmesi için kritik olduğunu vurgulayarak, ticari örneklere odaklanmalarıyla dünya genelinde bu alanda öne çıktıklarını söyledi. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ve bazı savunma firmalarıyla da işbirliği yaptıklarını belirtti.
NATO’nun kuantum teknolojisine ilgisi ve başlattığı DIANA programı kapsamında desteklenen firmalardan biri olduklarını ekledi. Türkiye’de kuantum teknolojilerine olan ilginin arttığını ve savunma, telekomünikasyon, enerji ve finans gibi farklı sektörlere yönelik çözümler geliştirdiklerini ifade etti.
Türk Telekom ile yapılan anlaşmanın yanı sıra, 6G üzerine çalışan AR-GE ekipleriyle de işbirlikleri sürdürülüyor. Güvenli haberleşme ağları üzerine ürün geliştirme odaklı çalışmalar yürütülüyor.
NATO etkinliği kapsamında dronlarla kuantum haberleşme demosu gerçekleştirdiklerini dile getiren Durak, sürü dronlarla sahada kullanılabilecek bir teknoloji geliştirmeye odaklandıklarını söyledi. Haberleşme kesildiğinde dron kontrolünün kaybolması sorununu kuantum haberleşme ile aşmayı hedeflediklerini belirtti.
