TÜBİTAK, Türkiye’nin yeşil dönüşüm hedeflerine yönelik 1,5 milyar liralık bütçeyi duyurdu. Özel sektöre büyük destekler sunulacak.
TÜBİTAK, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Dünya Bankası Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında, yeşil dönüşüm projeleri için 1,5 milyar liralık bütçe ayırdı. SAYEM Yeşil Dönüşüm 2026-1 çağrısının takvimi belli oldu. Bu çağrı ile özel sektör öncülüğünde, üniversite ve kamu iş birliğiyle AR-GE ve Yenilik Platformları oluşturularak ürünleştirme programları desteklenecek. Uygunluk kontrolü başvuruları 23 Mart’a kadar alınacak.
Çağrı, ihtisaslaşmış AR-GE ve Yenilik Platformlarının kurulmasını hedefliyor. Bu platformlar aracılığıyla Ürünleştirme Yol Haritaları (ÜHY) hazırlanacak. Yeşil dönüşüme yönelik ürün veya ürün grubu geliştirilmesi amaçlayan Ürünleştirme Programları desteklenecek. Platformdaki kuruluşların birlikte yürütecekleri Ürünleştirme Projeleri, iş yapma yeteneklerini geliştirecek ve AR-GE kaynaklarının etkin kullanımını sağlayacak.
TÜBİTAK, çağrıya uygunluk değerlendirmesini genel bir çerçevede gerçekleştirecek. Başvuru için öneriler sunarak platformların daha hazırlıklı olmasını sağlayacak. Bu süreç, başvuru sahiplerinin düzenlemeler yapmasına olanak tanıyacak.
Çağrı çerçevesinde, özel sektör öncülüğünde oluşturulan Ürünleştirme Programı Ortakları arasında etkin işbirliği bekleniyor. Ürünleştirme Yol Haritaları kapsamındaki ürünlerin müşteri beklentileri doğrultusunda ticarileşmesi hedefleniyor. Bu çalışmalar ülkeye ekonomik katkı sağlayacak.
Geliştirilen ürün veya ürün grupları, yüksek katma değerli ürün ihracatını artıracak. İthalat bağımlılığının azaltılması amaçlanıyor. Yeşil Mutabakat hedefleri doğrultusunda Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) başta olmak üzere diğer ülkelere ihracat rekabetçiliği korunacak ve güçlendirilecek.
Özel sektör, üniversite ve kamu kuruluşlarının birlikte iş yapma kültürü gelişecek. Bu sayede uluslararası iş birliği ağlarına katılım potansiyeli artacak. SAYEM platformları aracılığıyla uluslararası pazarlara erişim genişleyecek ve cari açık düşürülecek.
Çağrı bütçesi üst sınırı 1 milyar 500 milyon lira olarak belirlendi. Platformlar için Ürünleştirme Programları toplam bütçesi üst sınırı 350 milyon lira oldu. Program süresi en fazla 36 ay olarak tespit edildi.
Program kapsamında personel, seyahat, danışmanlık, hizmet alımı gibi çeşitli kalemler desteklenecek. Ayrıca alet, teçhizat, yazılım, yayın alımı, malzeme ve sarf giderleri de bu desteklere dahil edilecek.
Kabul edilen bütçenin geri ödemeli destek oranları belirlendi. Büyük ölçekli kuruluşlar için yüzde 70, KOBİ’ler için yüzde 80 oranında destek sağlanacak. Deprem bölgesindeki KOBİ’ler ise yüzde 90 oranında TÜBİTAK’tan destek alacak.
Program için uygunluk kontrolü başvuruları Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB) Proje Değerlendirme ve İzleme Sistemi (PRODİS) üzerinden 23 Mart’a kadar alınacak. Başvuru değerlendirme ve sonuçların açıklanması 24 Mart-7 Nisan tarihlerinde yapılacak. SAYEM Yeşil Dönüşüm 2026-1 Çağrısı başvuruları 8 Nisan-15 Haziran tarihlerinde açılacak ve değerlendirme sonuçları 16 Haziran-30 Ekim tarihlerinde duyurulacak.
Programda yapılan güncellemelerle “Uygunluk Kontrolü” aşaması getirildi. Bu aşama, asıl proje başvurusu öncesinde verimliliği artıracak. Başvuruların çağrı kapsamı ve temel koşullar açısından ön değerlendirilmesini sağlayacak, zaman kaybını azaltacak.
Platform, yürütücü kuruluş dışında en az 3 ortaktan oluşacak ve toplam ortak sayısı en fazla 10 olacak. Önceki uygulamadaki zorunlu ortaklık şartı kaldırıldı. Artık Kurum, AR-GE/Tasarım Merkezi veya KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketi niteliğine sahip en az birer ortağın bulunması zorunluluğu aranmayacak.
Programın başarılı olması durumunda, hibeye dönüşme oranındaki yüzde 20 artış uygulamasından vazgeçildi. Projeyi tamamlayan tüm platformlara aynı geri ödeme oranları uygulanacak. Kuruluş bazlı bütçe üst limiti takip edilecek ve kuruluşlar bütçe durumlarına göre ikiden fazla destek alabilecek.
Platformların sunacağı başvurunun çağrı duyurusunda belirtilen Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamındaki AR-GE ve Yenilik Konuları üst başlıkları ile uyumlu olması yeterli olacak.
Kurumlar önceki çağrılarda 11 milyon liraya kadar bütçe sunabiliyordu. Yeni çağrıda bir platformdaki tüm kuruluşların toplam bütçesinin yüzde 25’i kadar bütçe sunabilecekler. Başvuru sırasında istenen banka referans mektubu, sunulacak bütçenin tamamı kadar talep edilecek. Önceki uygulamada bu oran bütçenin en az yüzde 50’si kadardı.
