6 Şubat depremlerinin üzerinden üç yıl geçti. Türkiye, asrın felaketinin neden olduğu derin acıların ardından, devasa bir seferberlik ve eşi benzeri görülmemiş bir dayanışmayla yaralarını sarmaya, yeni şehirler ve yaşamlar kurmaya devam ediyor. Bu süreçte milyonlarca afetzedeye geçici barınma, gıda ve sağlık hizmeti sunulurken, milyarlarca liralık yatırımla kalıcı konutlar, okullar, altyapılar ve ekonomik destek programları hayata geçirildi.
Türkiye’nin yüreği, üç yıl önce 6 Şubat’ta tarifi imkânsız bir acıyla sarsıldı. Sabahın ilk ışıklarına yakın 04.17’de Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde 7,7, öğleden sonra ise Elbistan’da 7,6 büyüklüğünde art arda yaşanan yıkıcı depremler, ülkenin hafızasına derin bir iz bıraktı. Tam 120 bin kilometrekarelik bir alanda 14 milyon vatandaşımızı doğrudan etkileyen bu ‘asrın felaketi’, 11 il, 124 ilçe ve binlerce köy ile mahalleyi enkaza çevirdi.
Devletin ve milletin tüm imkânları, ilan edilen yedi günlük milli yas ve olağanüstü hal (OHAL) süreciyle birlikte tek bir amaç için seferber edildi: Hayat kurtarmak, yaraları sarmak. Bu büyük felakette 53 bin 537 insanımız hayatını kaybetti, 107 bin 213 kişi yaralandı. Her bir can kaybı, içimizde dinmeyen bir sızı olarak kaldı.
Depremin şoku atlatılmaya çalışılırken, Türkiye muazzam bir dayanışma örneği sergiledi. Kamu kuruluşları, yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri ve gönüllüler, eşi benzeri görülmemiş bir hızla organize oldu. Su, gıda, ilaç ve giyecek başta olmak üzere temel yaşam malzemeleri, felaket bölgesine adeta bir akın gibi ulaştı.
Enkaz altındaki her bir cana ulaşmak için bir zaman yarışı başladı. 39 bin enkazda arama, 26 bin 32 binada ise yoğun arama kurtarma faaliyetleri yürütüldü. Bu operasyonlarda, uluslararası ekipler de dâhil olmak üzere toplam 650 bin personel canla başla çalıştı. Bunların arasında 35 bin 250 arama kurtarma ve 142 bin güvenlik personeli bulunuyordu. Onların kahramanca çabaları, nice hayatın kurtarılmasını sağladı.
Deprem bölgesine yardım ulaştırmak için 20 bin araç, ağır iş makinesi, 141 helikopter, 182 uçak ve 23 gemi aralıksız görev yaptı. Türk Deniz Kuvvetleri’ne ait gemiler, yardım malzemelerini bölgeye taşırken, hava araçlarıyla 17 bin 500 sorti yapılarak yaralılar tahliye edildi, personel ve malzeme nakli sağlandı. Türk Hava Yolları (THY), 13 bin 701 seferle 2 milyonu aşkın yolcu ve 712 kargo seferiyle 32 bin 770 ton yardım malzemesini bölgeye ulaştırdı. Yerli ve milli insansız hava araçlarımız da arama kurtarma ve koordinasyon çalışmalarına destek verdi. Bu devasa operasyonla, AFAD koordinasyonunda 3,5 milyona yakın afetzede güvenli bölgelere tahliye edildi.
Felaketin ilk anlarında barınma, en acil ihtiyaçlardan biriydi. 11 ilde hızla belirlenen alanlara 1 milyon çadır sevk edildi ve 350 çadır kentte 645 bin çadır kuruldu. Yaklaşık 2,5 milyon afetzedeye geçici barınma imkânı sunuldu. Ayrıca KYK ve MEB yurtlarında 1,1 milyondan fazla kişi misafir edildi. Ardından kurulan 428 konteyner kentte 220 bin konteynerle 707 bin afetzedeye daha güvenli bir yaşam alanı sağlandı. Bu kentler sadece birer barınma noktası olmakla kalmadı; beslenme, eğitim, sağlık ve sosyal donatı alanlarıyla tam teşekküllü yaşam merkezlerine dönüştü.
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), depremin ilk anından itibaren tüm imkânlarıyla sahaya indi. 57 tabur ve 100 arama kurtarma timi olmak üzere 40 binden fazla asker, uzman ve teknik personel görev aldı. 29 arama kurtarma köpeği de bu çalışmalara paha biçilmez destek verdi ve 327 kişinin enkaz altından kurtarılmasına vesile oldu. TCG Sancaktar ve TCG Bayraktar gibi gemiler hem personel ve iş makinesi taşımacılığı yaptı hem de Rol-2 seviyesinde hastane hizmeti verdi. Askeri kışlalar ve sosyal tesisler afetzedelere açılırken, 72 bin çadır ve 3 bin 700 soğuk iklim çadırı ihtiyaç sahiplerine ulaştırıldı. Askeri fabrikalar 24 saat esasına göre çadır ve konteyner üreterek bölgeye sevk etti. Sahra mutfakları, fırınlar, banyolar kuruldu, hatta 251 Mehmetçik Okulu açılarak çocukların eğitimine destek verildi. Göktürk uydusu ve İHA’lar, yıkımın boyutlarını ortaya koyarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na kritik veriler sağladı.
Felaket anında en temel ihtiyaçlardan biri de hiç şüphesiz gıdaydı. Deprem bölgelerinde 9,5 milyon paket kumanya dağıtıldı. 112 sahra mutfağı ve 49 sahra fırını ile günlük 160 bin sıcak yemek ve 400 binden fazla ekmek üretimi kapasitesine ulaşıldı. Toplamda 7,2 milyon vatandaşa sıcak yemek, 13,8 milyon ekmek ulaştırıldı. Gıda ve su güvenliği için ise 4 kontrol laboratuvarı hızla kuruldu.
Geçen üç yıl, sadece yaraları sarma değil, aynı zamanda “asrın inşası” hedefiyle büyük bir dönüşümün de hikâyesi oldu. Merkezi Yönetim Bütçesi’nden 2025 yılı sonuna kadar depremin yol açtığı kayıpları telafi etmek ve afet risklerini azaltmak için tam 3,6 trilyon lira (yaklaşık 91,5 milyar dolar) harcanması planlanıyor. Kamu kurumları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası işbirliğiyle, kalıcı konutların yapımında sona yaklaşıldı.
Bugüne kadar gerçekleştirilen kura törenleriyle 433 bin 667 konut ve 21 bin 690 iş yeri hak sahiplerini buldu. Bu, sadece çatısız kalanlara bir yuva değil, aynı zamanda umut ışığı oldu. İnşa edilen konutlar, sadece birer ev olmaktan öte; sosyal donatıları, parkları, kültürel alanları ve şehir meydanlarıyla bütüncül bir yaşam alanı olarak tasarlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı törende, 455 bininci konutun anahtarı sahibine teslim edilerek bu büyük ilerleme taçlandırıldı.
Eğitimin aksamaması için büyük çaba harcandı. Bölgede 13 bin 321 yeni derslik inşaatı için 72 milyar lira, mevcut 2 bin 776 dersliğin güçlendirilmesi için 6,9 milyar lira harcama yapıldı. Tamamlandığında, derslik sayısında yüzde 15’lik bir artış hedefleniyor. Üniversite binalarının yapımı, güçlendirilmesi ve altyapı yenilemeleri için de 5,1 milyar lira ayrıldı.
İş gücü piyasasını desteklemek amacıyla 60 bin 582 kişiye işbaşı eğitim programları ve meslek kursları sağlandı, yaklaşık 2,9 milyar lira kaynak aktarıldı. Yerel yönetimlere altyapı yatırımları için 4 milyar lira nakdi destek gönderildi. Enerji altyapısı, özellikle elektrik dağıtım şebekesindeki hasarların giderilmesi için 2025 sonuna kadar 51,1 milyar lira harcanacak.
Ulaşım ağları da hızla onarıldı ve güçlendirildi. Karayolları ve otoyollar için 19,8 milyar lira, yeni yerleşim yerlerinin erişimi için 40 milyar lira, kent içi yollar için 8,5 milyar lira harcandı. Demiryolu hatlarının onarımı için 2025 sonuna kadar 26,4 milyar lira yatırım yapıldı, bu rakamın 2027’ye kadar 31,5 milyar lirayı bulması bekleniyor.
Tarım sektöründe 2025’te 11 ilde toplam 17,4 milyar lira destek ödemesi yapıldı. Bölgenin Türkiye ekonomisi için hayati önemi göz önüne alınarak, imalat sanayii başta olmak üzere tüm iktisadi faaliyetlerin ayağa kaldırılması için KOSGEB ve kalkınma ajansları aracılığıyla 17,6 milyar liralık kaynak harekete geçirildi.
İnşaat faaliyetlerinde ulaşılan hız gerçekten şaşırtıcı: Bölgede saatte 23, günde ortalama 550 konut üretilerek afetzedelerin kullanımına sunuldu. Köy evleri ve dükkanlar da unutulmadı. Yerel ekonomiyi canlandırmak için 11 ilde 43 bin yeni dükkân inşa edildi. 4 bin 333 köyde yürütülen çalışmalarla 63 bin köy evi tamamlanarak teslim edildi. Türkiye’nin çevre uzunluğuna eşdeğer olan 11 bin kilometrelik altyapı projesi hayata geçirildi.
Kırsal nüfusun kendi topraklarında kalmasını sağlamak amacıyla özgün mimariye uygun inşa edilen köy evleri ve dükkânlar, deprem bölgesindeki hayatın normalleşmesinde kilit rol oynamaya devam ediyor. 6 Şubat depremlerinin üzerinden geçen üç yıl, büyük bir acıyla başlayan ancak azim, dayanışma ve umutla yoğrulan bir yeniden doğuşun hikâyesini yazdı. Yaralar sarılmaya, hayat yeniden filizlenmeye devam ediyor.
