Türkiye ile Ukrayna arasındaki diplomatik ilişkilerin 34. yıl dönümü, stratejik ortaklıktan kritik arabuluculuk rolüne uzanan zengin bir geçmişi gözler önüne seriyor. İki ülke, bölgesel ve küresel zorluklara rağmen güçlü bağlarını sürdürerek barış için ortak adımlar atmaya devam ediyor.
Türkiye ile Ukrayna arasındaki köklü diplomatik ilişkiler, tam 34. yılını doldurdu. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin dağılmasının hemen ardından, Türkiye, 16 Aralık 1991‘de Ukrayna’yı tanıyan ilk ülkelerden biri olarak tarihe geçti. Bu kritik adımın ardından, iki ülke arasındaki resmi diplomatik bağlar 3 Şubat 1992‘de kuruldu.
Ankara ve Kiev, ikili ilişkilerini 2011 yılında hayata geçirilen Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey (YDSK) mekanizmasıyla adeta zirveye taşıdı. Bu adım, iki komşu ülkenin ilişkilerini “stratejik ortaklık” seviyesine yükselterek geleceğe dönük güçlü bir temel attı.
İki ülke arasındaki insani ve ekonomik bağları daha da güçlendirmek amacıyla, 1 Haziran 2017‘de kimlikle seyahat rejimi başlatıldı. Bu uygulama, vatandaşların karşılıklı ziyaretlerini kolaylaştırırken, kültürel ve ticari etkileşimin önünü açtı. Türkiye ve Ukrayna, sadece ikili düzeyde değil, Birleşmiş Milletler (BM), Avrupa Konseyi ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gibi uluslararası platformlarda da birçok konuda birbirlerine tam destek veriyor.
Türkiye, Rusya’nın 2014 yılında Kırım’ı hukuka aykırı şekilde ilhak etmesini asla tanımadı. Bu konuda Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü savunan Türkiye, uluslararası hukuka olan bağlılığını bir kez daha gösterdi. Halen Ukrayna’nın Ankara Büyükelçiliği görevini Neriman Celal üstlenirken, Türkiye’nin Kiev Büyükelçiliği koltuğunda ise Levent Bilgen oturuyor.
Rusya-Ukrayna Savaşı’nın patlak vermesiyle birlikte Türkiye, her iki tarafla da iletişim kurabilen ve onları aynı masaya oturtmayı başarabilen nadir ülkelerden biri olarak ön plana çıktı. Şubat 2022‘de başlayan bu trajik sürecin hemen ardından Ankara, Rus ve Ukraynalı yetkilileri aynı yıl içinde önce Antalya‘da, ardından İstanbul‘da bir araya getirerek barış umutlarını yeşertti.
Savaşın küresel gıda tedarik zincirlerinde yarattığı aksaklıklar karşısında da Türkiye devreye girdi. Ankara’nın arabuluculuktaki artan etkisi ve tarafları uzlaşma noktasına çekebilme kapasitesi, kısa sürede “Karadeniz Tahıl Girişimi” anlaşmasıyla meyvelerini verdi. BM, Rusya, Türkiye ve Ukrayna‘nın katılımıyla 22 Temmuz 2022‘de İstanbul’da imzalanan bu anlaşma, milyonlarca insanın hayatını etkileyen bir başarı oldu.
Türkiye, ayrıca iki ülke arasında önemli savaş esiri takasları için de kilit bir rol oynadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın kişisel girişimleriyle Eylül 2023‘te gerçekleşen büyük esir takası, savaşın insani boyutunda önemli bir adım olarak kayda geçti.
Ankara, savaşın nihayetlenmesi için 2025 yılında da yoğun bir diplomasi trafiği yürüttü. Bu çabalar sonucunda taraflar, uzun bir aradan sonra yeniden İstanbul’da aynı masaya oturtuldu. 16 Mayıs 2025‘te Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde gerçekleşen müzakerelerde, “1000 kişiye 1000 kişilik” kapsamlı bir esir takası ve olası ateşkese yönelik görüşmelerin ayrıntılı sunumu ele alındı. Taraflar, müzakerelerin sürdürülmesi konusunda uzlaşmaya vardı.
İstanbul’da üzerinde anlaşılan bu devasa esir takasının, 25 Mayıs 2025‘te başarıyla tamamlandığı duyuruldu. İkinci tur görüşmeler için de yine İstanbul seçildi. 2 Haziran 2025‘te yapılan müzakereler sonucunda, 6 bin Ukrayna askerinin dondurulmuş naaşlarının teslimi, ağır hasta ve yaralı askerler ile 25 yaş altındaki esir askerlerin takası gibi hassas konularda anlaşmaya varıldı.
Temmuz ayında üçüncü tur için adres yine İstanbul oldu. Bu görüşmelerde hem Rusya hem de Ukrayna’dan yaklaşık 1200 kişilik bir takas daha yapılması ve 3 yıldan uzun süredir esir tutulan kişilerin serbest bırakılması gibi önemli hususlarda taraflar anlaştı.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, savaşın başlangıcından bu yana defalarca Türkiye’yi ziyaret ederek önemli temaslarda bulundu. Benzer şekilde, Cumhurbaşkanı Erdoğan da Ağustos 2022‘de savaşın tüm şiddetiyle sürdüğü dönemde Ukrayna’nın Lviv şehrini ziyaret ederek güçlü bir dayanışma mesajı verdi. Bu karşılıklı ziyaretler, iki ülke arasındaki sağlam bağların ve devam eden diyalogun en somut göstergesi oldu.
