6 Şubat depremlerinin yarattığı derin izlere rağmen, afet bölgesindeki üniversitelerimiz bilimin ve dayanışmanın adresi olmayı sürdürüyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından yapılan açıklamaya göre, bölgedeki üniversiteler hem bilimsel atılımlarıyla hem de toplumsal sorumluluk projeleriyle adeta yeniden doğuşun sembolü haline geldi.
Bilimsel Üretimde Çığır Açan Adımlar
Depremlerin yaşandığı 11 ildeki 18 devlet ve vakıf üniversitesi, kesintisiz bir eğitim-öğretim sürecinin yanı sıra, bilimsel yayın sayılarında da gözle görülür bir artış kaydetti. 2024 yılında 11 bin 734 bilimsel yayına imza atan bu güzide kurumlar, 2025 yılında adeta vites yükselterek tam 13 bin 364 ulusal ve uluslararası yayını literatüre kazandırdı. Bu rakamlar, felaketin gölgesinde dahi bilime olan inancın ve üretkenliğin ne denli güçlü olduğunu kanıtlıyor.
Yalnızca Akademik Değil, Toplumsal Katkı da Zirvede
Üniversiteler, sadece bilimsel makalelerle değil, aynı zamanda hayatın her alanına dokunan sosyal sorumluluk projeleriyle de bölge halkına umut aşılıyor. İlk yardım eğitimlerinden deprem farkındalığı çalışmalarına, hijyen ve gıda güvenliği derslerinden anne ve çocuk destek programlarına kadar geniş bir yelpazede faaliyet gösteren yükseköğretim kurumları, yapay zekâdan dijital oyunlara uzanan yenilikçi projelere de imza atıyor.
Deprem Bölgesi Üniversitelerinden İlham Veren Projeler
Afetzede şehirlerimizde yeşeren bu akademik ruh, birbirinden özgün ve vizyoner projelerle somutlaşıyor:
Teknolojinin Gücüyle Yarınlara Dokunuş
- Harran Üniversitesi: Son bir yılda 2 bin 718 bilimsel yayına imza atan üniversite, “Yerelektrik Değişimlerin Analizi ile Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) İzleme ve Deprem Erken Uyarı Sistemi Araştırması” projesiyle, yer altındaki elektriksel değişimleri izleyerek deprem öncüllerini belirlemeyi ve erken uyarı sistemi kurmayı hedefliyor.
- Adıyaman Üniversitesi: Geliştirdiği “Görüş Ötesindeki Canlıların Lazer ve Ses Sinyalleri Kullanarak Yapay Zeka ile Tespiti” projesiyle, lazer ve ses sinyalleri sayesinde görüş alanı dışındaki canlı ve nesnelerin yapay zeka destekli tespiti için çabalıyor.
- Hasan Kalyoncu Üniversitesi: Arama kurtarma çalışmalarına yönelik tasarlanan yapay zeka tabanlı kablolu drone projesiyle dikkat çekiyor. Bu drone, şebekeye bağlı olarak 6-7 saat, kendi güç istasyonuyla ise 72 saate kadar kesintisiz görev yapabiliyor.
- Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi: Gençlerin travma sonrası iyileşmelerini desteklemek amacıyla “Gençlik Gelişim Akademisi” ve dijital oyun sektörüne adım atmalarını sağlayan “Dijital Oyun Geliştirme Akademisi (DOGA)” gibi projeleri hayata geçirdi.
Çevreye Duyarlı ve Sürdürülebilir Yaklaşımlar
- Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) Nurdağı Meslek Yüksekokulu: Depremde hasar gören atıl tarım aletlerini tarım teknolojileriyle donatarak yeniden ekonomiye kazandırıyor. Ayrıca üniversite, “Atık Antep Fıstığı Kabuğundan Nanolif veya Nano Parçacık Tabanlı Biyoaktif Gıda Ambalaj Malzemesi Üretim Yöntemi” ile önemli bir patente imza attı.
- Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi: Sürdürülebilirlik alanındaki kararlı adımlarıyla “Dünya’nın İlk Su Ayak İzi Belgeli Üniversitesi” unvanını kazandı. Geçen yıl “Bilim Kafe” etkinlikleriyle yüzlerce vatandaşa ulaştı.
- Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi: “6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Deprem Atıklarının Sürdürülebilir Yapı Malzemelerine Dönüştürülmesi” projesiyle çevresel katkı sağlarken, konteyner kentlerde yaşayan depremzedelerin yaşam kalitelerini artırmaya yönelik araştırmalar yürütüyor.
İnsan Odaklı Destek ve Toplumsal İyileşme
- Fırat Üniversitesi: Geçen yıl 1778 yayın üreten ve 71 çalışmaya patent alan üniversite koordinasyonunda, depremlerin Organize Sanayi Bölgelerindeki (OSB) istihdam ve üretim üzerindeki etkileri detaylıca incelendi.
- Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi: Hatay Büyükşehir Belediyesi iş birliğiyle “Aile Yılı” kapsamında “Aile Üniversitesi”ni kurarak ailelere yönelik destek programlarını başlattı.
- İskenderun Teknik Üniversitesi: “Afet Sonrası Rehabilitasyon ve Yeniden Yapılanma Projesi” ile Hatay’da toplumsal, çevresel ve ekonomik iyileşmeye gönüllülük temelli katkılar sunuyor.
- Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi: Ulusal Halk Sağlığı Takımı öncülüğünde birçok ilde “Deprem Farkındalığı ve Psikolojik Boyutu” saha etkinlikleri düzenleyerek toplumsal bilinç düzeyini yükseltti.
- Malatya Turgut Özal Üniversitesi: “Yıkımın Ardında: Umut ve Dayanışma Söyleşisi” etkinlikleriyle depremden etkilenen kadınların psikososyal iyilik hallerini desteklemeye odaklanıyor.
- Mersin Üniversitesi: Gazi Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesi iş birliğiyle “Anne Çocuk Destek Programı (AÇDEP)” ile annelere ve çocuklara önemli bir destek eli uzattı.
- Sanko Üniversitesi: Gaziantep’te ebeveynlerini kaybetmiş veya tedavi gören ebeveynlerinin yanında refakatçi olan çocukları tespit ederek sağlık, eğitim ve psikososyal açıdan desteklemeyi hedefleyen anlamlı bir proje geliştiriyor.
Bilim Kapıları Topluma Açılıyor
YÖK’ün öncülüğünde hayata geçirilen Bilim İletişimi Ofisleri (BİO) sayesinde üniversitelerde üretilen bilgi, toplumla daha yakından buluşuyor. Deprem bölgesindeki birçok üniversite bu ofisler aracılığıyla çeşitli etkinlikler düzenliyor.
- Çukurova Üniversitesi: Geçen yıl 1413 bilimsel yayına imza atan üniversite, düzenlediği bilim kafelerle bölgeden yaklaşık 18 bin kişiye bilimi sevdirdi ve ulaştırdı.
Yayın Rekorları Kırılmaya Devam Ediyor
Bölgedeki diğer üniversiteler de bilimsel üretkenliklerini sürdürüyor:
- Kilis 7 Aralık Üniversitesi: Son bir yılda 307 bilimsel yayın üretti.
- Malatya İnönü Üniversitesi: 1193 ulusal ve uluslararası makale yayımladı.
- Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi: 2025 yılında 914 bilimsel yayına imza attı.
- Dicle Üniversitesi: Geçen yıl 1331 ulusal ve uluslararası bilimsel yayın gerçekleştirdi.
Deprem bölgesindeki üniversiteler, sadece akademik başarılarıyla değil, aynı zamanda toplumun yaralarını sarmadaki rolüyle de parlayan birer umut ışığı olmaya devam ediyor. Bu zorlu sürecin ardından gelen bu başarılar, Türkiye’nin bilim ve dayanışma ruhunun ne denli güçlü olduğunun en net göstergesi.
